"Euskaraz bizi, munduz mundu, buruz, bihotzez, oinez"

Ziur aski 2025eko Nafarroa Oinez-en leloa sortu zuenak ez zuen ondorioztatu 1991n hasitako zirkulua ixten ari zenik, ezta bere eslogana urte hartakoarekin eta 2010ekoarekin primeran egokitzen zenik ere: "Euskaraz bizi, munduz mundu, buruz, bihotzez, oinez".
Iraganak eta orainak bat egiten zutela berriz ere jai-arrazoi batekin. 34 urte geroago euskararen jaia Atarrabiara itzultzen zela. Hizkuntzaren banderapean -bere ikurra bakarra-.

1991, Euskaraz Bizi.
2010, Munduz mundu.
2025, Buruz, bihotzez, oinez.
 

Oinez... Nafarroa Oinez.

Batzuetan, imajinario kolektiboa ez dator bat norberarenarekin, eta, horregatik, une jakin batzuetan, "historia ofizialarekin" zerikusirik ez duten bizipenak geratzen dira gure oroitzapenetan. Lehenengoak gure memorien zatiak biltzen ditu; bigarrena, berriz, prentsaren edo liburuen bidez etorkizuneko urte-liburuetara igarotzen dena da.

Hala, 1991ko hartan, Juan Cruz Alli eta Miguel Indurainekin gurutzatu nintzen, Maxi Burguete betierekoak gidatuta, Trinitateko zubian -ni segizioaren kontrakorrontean nindoalako- gerorako pasadizo bat baino ez zen izan. Nire bikotekidearen belarrira txutxu-mutxu bat, "ikusi duzu nor ziren?

Hala ere, gertaera historiko bat izan zen: lehen aldiz Nafarroako lehendakari bat -eskuinekoa, UPNkoa- ikastolen festara joaten zen.

2010. urtean desberdina izan zen, jaia barrutik bizi izan bainuen, Paz de Ziganda Ikastolako lehendakari gisa rol instituzionala hartuz. Adibidez, Nafarroako Parlamentura edo Ajuria Eneara egindako bisitetatik haratago, bertako agintariak ofizialki gure ekitaldira gonbidatzeko, une ahaztezin asko bizi izan nituen. Eta jendea ezagutu nuen, jende asko, aztarna sakona utzi zidatenak.

Hanna Lantto, Rosana Entizne, Hiromi Yoshida eta Carlos Cid. Finlandiar bat, argentinar bat, japoniar bat eta madrildar bat, "aingeruek bezala" euskaraz hitz egiteaz gain, gure hizkuntza beren herrialdeetako unibertsitateetan ere irakasten zuten. Paz de Zigandara egin zuten bisita, "lingua navarrorum" maite dugunontzat harro egoteko arrazoi handia izan zen. Ez dakit historia liburuetara pasatuko den, baina egin beharko luke, anekdotikoa gainditzen baitu.

Angel Apezetxea. Etxekoa zen, ikastetxearen garai epikoan iritsi baitzen ikastolara. 80ko hamarkadaren hasieran, kontuak eramaten hasi zen, eta, harrezkero, berezko arrastoa utzi zuen. Kontularitzaz gain, askoz sakonagoa den zerbait. Bere amerikarrek eta bere ile horiak, atzerantz akatsik gabe orraztua, "gentleman" irudia ematen zioten; bere begi urdin sakonek eta bere betiko irribarreak baretasuna ematen zuten. Batzordeen tentsio une haietan lasaitasuna, sosegua, neurritasuna... eta baikortasuna transmititzen zituen.

Eta Eduardo Casajús, Angel Marina, Santos Indurain, Izaskun Salazar, Amaia Gil, José Ezkieta, Alberto Garde, Anuska del Brío, Oscar Guilló... beren lan-batzordeetako arduradun gisa, Nafarroa Oinez izeneko kausa komun horrek elkartutako dozenaka aurpegi anonimorekin -baina izen eta abizenekin- batera. Boluntariotzari egiten zaion kantuaren festa; urte luze bateko zeregin isil eta diskretuari, lan bateratuari, gure Herri honetan -espazioan eta denboran- hain hedatua dagoen auzolanari, bai, letra larriz idatzita. Kooperatibismoari.

Eta U2. U2 Oinez-en? Bai. 2010eko irailaren 26a, igandea. Udaren amaiera. Arropa saltzeko eguna Salburuako zelaietan, hainbat lagunekin, Arabako bizilagunek baimena eman ondoren, ezin baikenuen haien espazioa edo jaia -Araba euskaraz- inbaditu. Araba, arratsalde erdira arte. Itzulerako autoa, azkarra, etxera, "munduz mundu" itzelezko leloarekin kamisetak janzteko, eta Anoetara bidaia, Bonoren bandarekin gozatzera. Eta guk han aurkitu genuen -ez Joshuako arbolaren azpian- bilatzen ari ginena...

U2 Oinez-en. Bai. Gutxienez nire iruditeria pertsonalean.

Igande honetan, hilak 19, berriro Atarrabiara. Buruz, bihotzez, oinez.